വത്തിക്കാൻ അപ്പോസ്തോലിക ആർക്കേവ് (Vatican Apostolic Archive) എന്നത് പരിശുദ്ധ സിംഹാസനത്തിന്റെ (Holy See) ഔദ്യോഗികവും ചരിത്രപരവുമായ രേഖകൾ സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്ന വത്തിക്കാൻ സിറ്റിയിലെ കേന്ദ്ര സംഭരണശാലയാണ്. മുൻപ് ഇത് 'വത്തിക്കാൻ സീക്രട്ട് ആർക്കേവ്' (Vatican Secret Archive) എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. എന്നാൽ 2019-ൽ ഫ്രാൻസിസ് മാർപ്പാപ്പ ഇതിന്റെ പേര് മാറ്റി നിലവിലെ പേര് ഔദ്യോഗികമാക്കുകയായിരുന്നു.
1. പേരിന് പിന്നിലെ 'രഹസ്യം'
പഴയ പേരായ 'സീക്രട്ട് ആർക്കേവ്സ്' എന്നതിലെ 'രഹസ്യം' എന്ന വാക്ക് പലരിലും വലിയ ദുരൂഹതകൾക്ക് കാരണമായിരുന്നു. എന്നാൽ, ലാറ്റിൻ ഭാഷയിലെ 'Secretum' എന്ന വാക്കിൽ നിന്നാണ് ഇതുണ്ടായത്. ഇതിന്റെ യഥാർത്ഥ അർത്ഥം 'മറച്ചുവെക്കപ്പെട്ടത്' എന്നല്ല, മറിച്ച് മാർപ്പാപ്പയുടെ 'സ്വകാര്യമായ' അല്ലെങ്കിൽ 'പ്രത്യേകം മാറ്റിവെക്കപ്പെട്ട' ആർക്കേവ് എന്നാണ്. ഈ തെറ്റിദ്ധാരണ ഒഴിവാക്കാനാണ് 2019 ഒക്ടോബറിൽ ഫ്രാൻസിസ് മാർപ്പാപ്പ ഇതിനെ 'അപ്പോസ്തോലിക ആർക്കേവ്' എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തത്.
2. വലിപ്പവും ശേഖരവും
അളവറ്റ രേഖകൾ: ഏകദേശം 85 കിലോമീറ്റർ (53 മൈൽ) നീളമുള്ള ഷെൽഫുകളിലായി പന്ത്രണ്ട് നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ (എട്ടാം നൂറ്റാണ്ട് മുതൽ ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ട് വരെ) ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ചരിത്രരേഖകൾ ഇവിടെ സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു.
ബങ്കർ സംവിധാനം: വത്തിക്കാൻ മ്യൂസിയത്തിന്റെ കോർട്ടിയാർഡിന് താഴെയുള്ള രണ്ട് നിലകളുള്ള അത്യാധുനിക അണ്ടർഗ്രൗണ്ട് ബങ്കറിലാണ് ഇതിന്റെ ഒരു പ്രധാന ഭാഗം സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നത്.
3. പ്രധാനപ്പെട്ട ചരിത്രരേഖകൾ
ലോകചരിത്രത്തെ സ്വാധീനിച്ച നിരവധി അമൂല്യ രേഖകൾ ഇവിടെയുണ്ട്:
ഗലീലിയോയുടെ വിചാരണ രേഖകൾ: പ്രപഞ്ചകേന്ദ്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ശാസ്ത്രീയ കണ്ടെത്തലുകളുടെ പേരിൽ ഗലീലിയോ ഗലീലിയെ കത്തോലിക്കാ സഭ വിചാരണ ചെയ്തതിന്റെ യഥാർത്ഥ കൈയെഴുത്തുപ്രതികൾ.
ഹെൻറി എട്ടാമന്റെ കത്ത്: ഇംഗ്ലണ്ടിലെ ഹെൻറി എട്ടാമൻ രാജാവ് തന്റെ വിവാഹബന്ധം വേർപെടുത്താൻ അനുമതി ചോദിച്ച് മാർപ്പാപ്പയ്ക്ക് അയച്ച കത്ത്.
മൈക്കലാഞ്ചലോയുടെ പരാതി: സിസ്റ്റൈൻ ചാപ്പലിലെ പണികൾക്ക് തനിക്ക് കൃത്യമായി പ്രതിഫലം ലഭിച്ചില്ലെന്ന് കാണിച്ച് പ്രശസ്ത ചിത്രകാരൻ മൈക്കലാഞ്ചലോ എഴുതിയ കത്തുകൾ.
മാർട്ടിൻ ലൂഥറുടെ പുറത്താക്കൽ രേഖ: പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റ് നവീകരണത്തിന് തുടക്കമിട്ട മാർട്ടിൻ ലൂഥറെ സഭയിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കിക്കൊണ്ട് 1521-ൽ പുറപ്പെടുവിച്ച മാർപ്പാപ്പയുടെ ഉത്തരവ് (Papal Bull).
4. മലയാളം കൈയെഴുത്തുപ്രതികൾ (Manuscripts)
കേരളവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചരിത്ര ഗവേഷകർക്ക് വത്തിക്കാൻ ശേഖരങ്ങൾ വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ്. പതിനേഴ്, പതിനെട്ട് നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ 39-ഓളം അപൂർവ്വ മലയാളം കൈയെഴുത്തുപ്രതികൾ വത്തിക്കാൻ ലൈബ്രറിയിലെ വിവിധ കളക്ഷനുകളിലായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിൽ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ഉദയംപേരൂർ സൂനഹദോസിന്റെ (Synod of Diamper) പ്രഖ്യാപനരേഖകളും ഉൾപ്പെടുന്നു.
5. ആർക്കൊക്കെ പ്രവേശിക്കാം?
പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനം വരെ (1881 വരെ) പൊതുജനങ്ങൾക്ക് ഇവിടേക്ക് പ്രവേശനമില്ലായിരുന്നു. ലിയോ പതിമൂന്നാമൻ മാർപ്പാപ്പയാണ് ചരിത്രകാരന്മാർക്കായി ഇതിന്റെ വാതിലുകൾ തുറന്നുകൊടുത്തത്.
ഇപ്പോൾ, യോഗ്യതയുള്ള സർവ്വകലാശാലാ ഗവേഷകർക്കും ചരിത്രപണ്ഡിതർക്കും കർശനമായ മാനദണ്ഡങ്ങളോടെ ഇവിടെ പ്രവേശിച്ച് പഠനം നടത്താൻ അനുമതിയുണ്ട്. നിലവിൽ പയസ് പന്ത്രണ്ടാമൻ മാർപ്പാപ്പയുടെ ഭരണകാലം (1958 ഒക്ടോബർ) വരെയുള്ള രേഖകൾ പരിശോധിക്കാൻ ഗവേഷകർക്ക് അനുവാദമുണ്ട്.